UZMANLARDAN KENE VE ZEHİRLİ HAYVAN UYARISI: YANLIŞ MÜDAHALE HAYATİ RİSK TAŞIYOR

Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte doğada geçirilen sürenin artması, kene, yılan ve akrep kaynaklı vakalarda da yükselişe neden oldu. Uzmanlar özellikle kene tutunmaları ve zehirli hayvan temaslarında vatandaşların kulaktan dolma yöntemlerden uzak durması gerektiğini belirterek, yanlış müdahalelerin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarılarda bulundu.

Son dönemde İstanbul başta olmak üzere birçok bölgede kene vakalarının artış göstermesi dikkat çekiyor. İklim değişikliği, sıcaklıkların yükselmesi ve hayvan hareketliliğinin artması nedeniyle kenelerin daha önce görülmediği alanlarda da ortaya çıkabildiği ifade ediliyor. Uzmanlar, kenelerin Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ve Lyme hastalığı gibi ciddi rahatsızlıkların taşıyıcısı olabileceğine dikkat çekiyor. Verilere göre Türkiye’de 2002 yılından bu yana 17 bini aşkın KKKA vakası görüldü.

İstanbul Aile Hekimliği Derneği Bilim Komisyonu Üyesi Dr. Esra Nur Kapukaya, yaz aylarında sık karşılaşılan kene, yılan ve akrep vakalarında yapılan yanlış ilk yardım uygulamalarının hastanın durumunu daha da ağırlaştırabileceğini söyledi. Vatandaşlar arasında yaygın olarak bilinen bazı müdahalelerin faydadan çok zarar verdiğini belirten Kapukaya, özellikle kene üzerine sigara basılması, kolonya dökülmesi veya alkol uygulanmasının son derece tehlikeli olduğunu ifade etti.

Uzmanlara göre kene fark edildiğinde çıplak elle müdahale edilmemesi gerekiyor. Kenenin uygun bir cımbız yardımıyla cilde en yakın noktadan dikkatlice tutulup ezilmeden ve döndürülmeden çıkarılması öneriliyor. Kenenin üzerine kimyasal madde dökmek ya da yakmaya çalışmak ise kenenin taşıdığı mikroorganizmaları vücuda bırakmasına neden olabiliyor.

Kene çıkarıldıktan sonra kişinin sağlık durumunu takip etmesi gerektiğini belirten uzmanlar, ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrıları, kusma veya ishal gibi belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguluyor.

Yılan ısırmalarında da toplumda yaygın olarak uygulanan bazı yöntemlerin ciddi risk oluşturduğunu belirten Dr. Kapukaya, yara yerini kesmek, kanatmak veya zehri ağızla emmeye çalışmanın kesinlikle yapılmaması gerektiğini söyledi. Bu tür müdahalelerin enfeksiyon riskini artırdığı ve dokulara zarar verebildiği ifade edildi.

Uzmanlar, yılan ısırmalarında ilk olarak kişinin sakinleştirilmesi gerektiğini belirtiyor. Panik ve stresin kalp atış hızını artırarak zehrin vücuda daha hızlı yayılmasına neden olabileceği kaydediliyor. Isırılan bölgenin mümkün olduğunca hareketsiz tutulması, sabunlu suyla temizlenmesi ve en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca sıkı turnike uygulanması ya da doğrudan buz temasının da doku hasarına yol açabileceği için önerilmiyor.

Akrep sokmalarının ise özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde daha ağır sonuçlara neden olabileceğine dikkat çekiliyor. Akrep zehrinin kalp ve sinir sistemi üzerinde etkili olabildiğini belirten uzmanlar, sokma sonrasında şiddetli yanma, ağrı ve şişliğin kısa sürede ortaya çıkabileceğini ifade ediyor.

Sokulan bölgede oluşabilecek şişlik nedeniyle yüzük, saat ve bileklik gibi takıların hemen çıkarılması gerektiğini belirten uzmanlar, bölgenin temizlenip hareketsiz tutulmasını öneriyor. Ağrı ve şişliğin azaltılması amacıyla temiz bir bez yardımıyla soğuk uygulama yapılabileceği belirtilirken, tüm akrep sokması vakalarının sağlık kuruluşlarında gözlem altında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Uzmanlar, yaz aylarında doğa yürüyüşü, piknik ve tarımsal faaliyetlerde bulunan vatandaşların uzun kıyafetler tercih etmelerini, dönüşte vücutlarını kene açısından kontrol etmelerini ve herhangi bir vakada bilinçsiz müdahaleler yerine sağlık ekiplerinden destek almalarını tavsiye ediyor.