EĞİTİMİ KORUMAK MI, TESLİM ALMAK MI?

5

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bir milletin gerçek sermayesi, bütçe cetvellerinde yazan rakamlar değil; okul koridorlarında hayallerini büyüten çocukların ufkunda saklıdır. Bu satırları yazma ihtiyacı, günlük tartışmaların gürültüsünden değil; son yıllarda sessizce değişen eğitim ikliminin kokusunu almaktan kaynaklanıyor. Çünkü bazen sesler değil fısıltılar tehlikelidir; bazen duvarlardaki tabelalar değil, masumiyet perdesine bürünmüş logolar yön tayin eder; bazen de sorunlar bağırarak değil, usulca hayatımıza sızarak büyür.

Türkiye’de eğitim alanında son yıllarda sakince yürüyen ama etkisi derinden hissedilen yeni bir süreç var: kamu eğitim sistemine, bazı vakıf, cemaat, dernek ve ideolojik nitelikli oluşumların, “destek”, “gönüllülük”, “sosyal faaliyet” ve “iş birliği” isimleri altında resmî giriş noktası sağlanması. İlk bakışta kulağa zararsız gelen bu tablo, aslında şu temel soruyu öne çıkarıyor: Eğitim sistemine destek mi veriliyor, yoksa eğitim alanı yeni bir ideolojik görünürlük ve etki alanına mı dönüştürülüyor?

Oysa hukuki çerçeve nettir: Anayasa’nın 42. maddesi eğitim ve öğretimin devletin gözetim ve denetimi altında yapılması gerektiğini söyler. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ise, eğitimin temel amacını laik, bilimsel ve demokratik yurttaş yetiştirmek olarak açıklar. Bu iki temel dayanak birlikte okunduğunda, eğitim ortamının herhangi bir etkinlik veya proje üzerinden üçüncü yapılara açılması, yalnızca bir “faaliyet iş birliği” değil, kamusal yetkinin temsil alanına dış aktörlerin davet edilmesidir. Üstelik bu alan, okul gibi çocuk ve gençlik psikolojisinin en kırılgan olduğu yerde gerçekleştiğinde, risk katsayısı ikiye katlanır.

Eğitim sosyolojisi bize şunu öğretir: okul sadece bilgi aktarımı yapılan yer değil; kimlik, aidiyet, düşünce ve değer inşasının merkezidir. Bu nedenle okullara giren her kurum, her sembol, her broşür, her pankart ve her “iyi niyetli görünme hâli”, aslında toplumsal hafızada iz bırakan bir mesaj taşır. Özellikle kamu okullarında devlet politikası dışında her görünür aktör, öğrencinin zihninde şunu fısıldar: “Bu yapılar eğitim alanının doğal paydaşıdır.”

Tam da bu noktada, eğitim tarihinde kısa ömürlü olsa da etkisi uzun vadeli olan Köy Enstitüleri deneyimi, bugün yeniden düşünmemiz gereken güçlü bir referans noktasıdır. Çünkü Enstitüler; belirli bir yapının, ideolojinin veya çıkar grubunun değil, bütün bir toplumun zihinsel ve üretimsel dönüşümünü hedefleyen kamusal bir eğitim hamlesiydi. Çok sesliliği, eleştirel düşünmeyi, dayanışmayı ve üretim temelli yurttaşlık bilincini merkeze alan bu model; okulun bir vitrin değil, karakter inşa mekânı olduğunu göstermişti. Bu nedenle asıl tartışılması gereken, okulların hangi grubun görünürlüğüne açıldığı değil; genç kuşakların hangi pedagojik ufukla, hangi toplumsal sorumluluk bilinciyle ve hangi özgür düşünme zeminiyle yetiştirildiğidir.

Bu çerçevede dikkat çeken bir başka gerçeklik ise, benzer dış paydaş görünürlüğü girişimlerinin özel okullarda neredeyse hiç görülmemesidir. Özel okullar; kurumsal imaj, marka güvenilirliği, veli memnuniyeti, kurumsal tarafsızlık ve pedagojik standartlara zarar gelmemesi adına, yapı ve sembol kalabalığından özellikle uzak durmaktadır. Bu durum, kamu okullarının neden aynı koruma refleksi ve kurumsal özen çerçevesinden mahrum bırakıldığını daha da tartışmaya açık bir hâle getirmektedir.

Sonuç olarak; eğitim ortamlarında görünürlük, katkı başlığıyla değil, bilimsel ve yasal meşruiyet başlığıyla yürütülmelidir. Eğer bu ülkede eğitim politikası gerçek anlamda güçlendirilecekse, ilk adım; okulları ideolojik aktörlerin vitrin alanı olmaktan çıkarmak, eğitim ortamını temiz, tarafsız, laik ve bilimsel tutmaktır. Çünkü unutmayalım: “Okulu kim süslüyorsa, yarını o boyar.”

Bu zamana kadar bu konuda neden yüksek bir ses yükselmedi, neden sert bir yazı yazılmadı, neden geniş bir tartışma açılmadı diye sorulabilir. Cevap acıtıcıdır: Çünkü yeni nesil Millî Eğitim çalışanlarının —hem öğretmenlerin hem de yöneticilerin— bu durumu giderek normalleştirmesi, sorgulama refleksinin yerini kabullenişe bırakması ve sessizliği bir tür uyum standardı hâline getirmesidir. İşte tam da bu nedenle, gelinen noktayı tarif eden tek cümle kalıyor elimizde: Kral çıplak.